سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )

311

جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )

كردند ، يعقوب بن داوود بن طهمان از موالى بنى سليم بود . او وزير مهدى ، سومين خليفه عباسى بود . پدرش داود و برادرانش كاتب نصر بن سيار ، والى اموى خراسان بودند . يعقوب در ابتداى كار بر مذهب شيعيان زيدى بود « 1 » و عبد اللّه بن حسن بن حسن ، پيشواى علوى را تأييد مىكرد . پس از مدتى مهدى ترسيد كه مبادا فرزندان حسن كارى پيش‌بينى نشده انجام دهند و باعث دردسر او شوند ، ازاين‌رو ، خواستار كسى شد كه با آنان انس و معاشرت داشته باشد تا در صورت ضرورت بتواند از او عليه آنان يارى گيرد . ربيع نيز چون با يعقوب سابقهء دوستى داشت ، او را به مهدى معرفى كرد . « 2 » صاحب فخرى انتخاب يعقوب بن داوود را به وزارت از جانب مهدى ، به آرام كردن احساسات شيعيان منتسب مىداند ، حال آن‌كه در دوره منصور ، پدر مهدى دو نهضت علوى بزرگ به وسيله نفس زكيه و برادرش ابراهيم ، فرزندان عبد اللّه بن حسن برپا شده بود . ما با آن‌كه گرايش يعقوب را به تشيع تأييد مىكنيم ، نمىتوانيم بپذيريم كه مهدى وى را براى آنچه صاحب فخرى نقل مىكند ، مقام وزارت داده باشد ، بلكه به نظر ما ربيع بن يونس ، حاجب دو خليفه عباسى ( منصور و مهدى ) عامل اصلى انتصاب يعقوب به وزارت بوده و اين امر ، نتيجهء كينه ربيع با معاوية بن يسار ، وزير مهدى بوده است . « 3 » اين معاويه فردى متكبر و خودبزرگ‌بين بود و ربيع به سبب رفتار متكبرانه‌اش و اين‌كه معاويه نسبت به او بىاعتنا بود ، كينه وى را در دل داشت . ربيع حتى قسم ياد كرده بود كه كارى كند او از وزارت عزل شود ، ازاين‌رو ، نزد خليفه از وى سعايت كرد و او را متهم به زندقه نمود و خليفه را به وى بدگمان كرد . كار به جايى رسيد كه خليفه ، فرزند وزير را با آيات قرآن آزمايش كرد و دانست كه او قرآن را نمىداند ، پس وزير را از ملاقات با خود محروم كرد و معاوية بن يسار ناچار به كناره‌گيرى از مقام وزارت شد و خانه‌نشينى پيشه كرد تا اين‌كه در سال 170 ق از دنيا رفت . « 4 »

--> ( 1 ) . ابن خلدون ، العبر ، ج 3 ، ص 447 / ابن كثير ، البداية و النهاية ، ج 10 ، ص 147 . ( 2 ) . ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 166 . ( 3 ) . جهشيارى ، الوزراء و الكتاب ، ص 150 / ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 6 ، ص 14 . ( 4 ) . تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 371 . دكتر وردى شرحى بر عزل معاوية بن يسار مىنويسد و مىگويد : « گاهى -